Uygulama izinleri nasıl kontrol edilir?
Bir fener uygulamasının kişilerinize erişmek istemesi normal midir? Uygulama izinleri, telefonunuzdaki verilerin kapılarıdır ve hangi kapının kime, neden açık olduğunu bilmek tamamen sizin elinizdedir.
Kısa cevap
Her izni tek bir soruyla değerlendirin: bu uygulama bu izne, bana sunduğu iş için gerçekten muhtaç mı? Navigasyonun konuma ihtiyacı vardır, fener uygulamasının kişilere yoktur. Ayarlardaki izin yöneticisinden mevcut izinleri görebilir, gereksizleri kapatabilir ve konum gibi hassas izinleri ‘yalnızca kullanırken’ seviyesine çekebilirsiniz.
İzin sistemi neyi korur?
Telefonunuzdaki veriler (fotoğraflar, kişiler, konumunuz, mikrofonunuz) uygulamalara otomatik olarak açık değildir; işletim sistemi her hassas erişim için sizden onay ister. İzin ekranları bu yüzden vardır: kararı uygulamaya değil size bırakırlar.
Sorun, bu ekranların çoğu zaman aceleyle, okunmadan geçilmesidir. Oysa izinlerin tek bir seviyesi yoktur: Android ve iOS yıllardır ‘yalnızca bu sefer’ (tek seferlik), ‘uygulamayı kullanırken’ ve konum gibi izinlerde ‘her zaman izin ver’ gibi seçenekler sunar. Tek seferlik izin genellikle uygulamayı kapattığınızda düşer; ‘uygulamayı kullanırken’ seçeneği erişimi kabaca uygulama açıkken geçerli kılar. Kalıcı olarak verilen bir izinde ise uygulama, izin türüne göre, siz onu kullanmadığınız anlarda da o veriye erişebilir. İyi haber: hiçbir izin geri alınamaz değildir; ayarlardan her an kapatılabilir veya daha dar bir seviyeye çekilebilir. Seçeneklerin adlandırması sürüme ve cihaza göre değişebilir.
İzin türlerini tanıyın
En hassas izinler şunlardır: Konum (nerede olduğunuz; ‘hassas’ ve ‘yaklaşık’ seçenekleri vardır), kamera ve mikrofon (görüntü ve ses), kişiler (rehberinizdeki herkesin bilgileri), fotoğraflar ve dosyalar (galeriniz; bazı sistemlerde yalnızca seçili fotoğraflara izin verilebilir), SMS ve arama kayıtları (mesaj ve görüşme geçmişi).
Daha az görünür olanlar da önemlidir: bildirim erişimi, diğer uygulamaların üzerinde gösterim ve erişilebilirlik izinleri güçlü yetkilerdir; bunları yalnızca gerçekten güvendiğiniz ve işlevi bunu gerektiren uygulamalara verin.
İzinlerin bir de zaman boyutu vardır: bazı izinler yalnızca uygulama ekrandayken, bazıları arka planda da geçerlidir. Konum izninde bu fark açıkça sorulur; ‘her zaman izin ver’ seçeneği, uygulamanın siz kullanmıyorken de yerinizi bilmesi demektir. Bu seviyeyi gerçekten gerektiren uygulama sayısı (navigasyon, kayıp cihaz bulma gibi) oldukça azdır.
Gereklilik testi
Her izin isteğinde şu soruyu sorun: uygulamanın bana verdiği hizmet, bu veri olmadan çalışabilir mi? Fotoğraf düzenleyicinin galeriye erişmesi doğaldır; mikrofonunuzu istemesi ise açıklama gerektirir. Kargo takip uygulamasının kişilerinize, oyunun SMS'lerinize ihtiyacı yoktur.
Bir uygulama, reddettiğiniz izin olmadan çalışmayı tümden reddediyorsa ve o izin işleviyle ilgisizse, bu bir uyarı işaretidir: uygulamanın asıl ürünü hizmet değil, verileriniz olabilir. Alternatif bir uygulama aramak çoğu zaman mümkündür.
Mevcut izinleri gözden geçirme
Her iki büyük sistemde de izinler tek yerden yönetilir. Android'de: Ayarlar > Güvenlik ve gizlilik > İzin yöneticisi yolunda izinleri türe göre (konum, kamera, mikrofon...) listeleyebilir ve hangi uygulamanın neye eriştiğini görebilirsiniz. iPhone'da: Ayarlar > Gizlilik ve Güvenlik altında aynı görünüm vardır; menü adları sürüme göre küçük farklılıklar gösterebilir.
Konum için ‘yalnızca uygulamayı kullanırken’ seçeneği çoğu durum için en dengeli ayardır. Her iki sistem de uzun süre kullanılmayan uygulamaların izinlerini otomatik sıfırlayabilir; bu özelliği açık tutmak sessiz bir temizlikçidir. Kamera veya mikrofon kullanımda olduğunda ekranın üst kısmında beliren renkli nokta göstergeleri de hangi uygulamanın o an neye eriştiğini gösterir.
Düzenli bakım ve indirme öncesi kontrol
Yılda birkaç kez, beş dakikalık bir izin turu atın: konum, kamera, mikrofon ve kişiler izinlerini tek tek açıp listedeki uygulamaları gözden geçirin; ‘bu neden burada?’ dediğiniz her izni kapatın. Kullanmadığınız uygulamaları tamamen silmek, izin listesini de kendiliğinden sadeleştirir.
Yeni uygulama indirirken de resmî mağazada kalın ve mağaza sayfasındaki veri güvenliği bölümüne göz atın. İzinlerin arkasındaki sistemin nasıl çalıştığını merak ediyorsanız işletim sistemi rehberi tamamlayıcı bir okumadır.
İzin meselesi uygulamalarla da bitmez: web siteleri de tarayıcı üzerinden konum, bildirim, kamera ve mikrofon izni ister. Tarayıcı ayarlarındaki site izinleri bölümünden hangi siteye ne verdiğinizi görebilir ve temizleyebilirsiniz. Özellikle bildirim izni, aceleyle onaylanınca tarayıcıyı reklam panosuna çeviren en yaygın kalemdir; oradan başlamak iyi bir tercihtir.
Kontrol listesi
- İzin yöneticisini açıp konum iznine sahip uygulamaları gözden geçirin
- Konumu mümkün olan her uygulamada ‘yalnızca kullanırken’ yapın
- Kamera ve mikrofon izinlerindeki gereksiz uygulamaları kapatın
- Kişiler ve SMS izinlerini işlevle ilgisiz uygulamalardan kaldırın
- Kullanmadığınız uygulamaları silin
- Yeni indirmelerde izin isteklerini okuyarak onaylayın
Sık sorulan sorular
Bir izni kapatırsam uygulama bozulur mu?
Uygulama çalışmaya devam eder; yalnızca o izne bağlı özellik durur. Örneğin konumu kapattığınız hava durumu uygulamasına şehri elle yazmanız gerekir. İzni geri açmak her zaman mümkündür.
‘Yaklaşık konum’ ile ‘hassas konum’ farkı nedir?
Hassas konum sizi birkaç metre içinde, yaklaşık konum ise geniş bir bölge düzeyinde belirler. Hava durumu gibi uygulamalar için yaklaşık konum yeterlidir; hassas konumu navigasyon gibi gerçekten gerektiren uygulamalara saklayın.
Uygulamalar beni gizlice dinliyor olabilir mi?
Mikrofon izni verilmemiş bir uygulama sistem düzeyinde engellenir; izinliyken kullanım anında ekranda gösterge belirir. Kaygınız varsa mikrofon iznini yalnızca aktif kullandığınız iletişim uygulamalarıyla sınırlamak makul bir yaklaşımdır.
Erişilebilirlik izni neden bu kadar kritik?
Bu izin, uygulamaya ekranı okuma ve sizin adınıza dokunma gibi çok geniş yetkiler verir; engelli kullanıcılar için tasarlanmıştır. Zararlı yazılımlar bu izni bankacılık verilerini çalmak için kötüye kullanabilir; yalnızca gerçekten güvendiğiniz araçlara verilmelidir.
Bu rehber, Android ve iOS işletim sistemlerinin resmî gizlilik belgeleri ile mobil güvenlik alanındaki yaygın öneriler temel alınarak hazırlanmıştır.