Presesyon
Presesyon, Dünya'nın dönme ekseninin bir topaç gibi yavaşça yön değiştirmesidir; bir tam salınım yaklaşık 25.772 yıl sürer. Bu ağır salınım, kutup yıldızını da burçlarla takımyıldızların hizasını da çağlar içinde değiştirir.
| Kısa tanım | Presesyon, Dünya'nın dönme ekseninin yaklaşık 25.772 yılda bir tam koni çizerek yön değiştirmesidir. |
|---|---|
| Astronomik açıklama | Güneş ve Ay'ın, Dünya'nın ekvator şişkinliğine uyguladığı kütleçekim momenti ekseni topaç gibi salındırır. Bu salınım kutup noktalarının gökyüzündeki yerini ve ekinoks noktalarının yıldızlara göre konumunu yavaşça kaydırır; ilkbahar noktası bu nedenle antik dönemden bu yana Koç'tan Balık takımyıldızına geçmiştir. |
| Astrolojideki kullanımı | Batı astrolojisinin tropikal sistemi mevsim noktalarına bağlı kaldığı için presesyonu izlemez; burçlar ılım noktasına göre sabittir. Hint astrolojisinin sidereal sistemi ise yıldız hizasını korumaya çalışır ve iki sistem arasındaki fark, presesyonun birikmiş kaymasının yaklaşık karşılığıdır. |
| Kanıt durumu | Presesyon, antik Yunan gökbilimci Hipparkhos'tan bu yana bilinen, modern ölçümlerle yüksek hassasiyetle doğrulanmış bir olgudur. Burç-takımyıldız kayması da doğrudan gözlemlenebilir; tartışmalı olan bu kaymanın astrolojik yorum sistemleri için ne anlama geldiğidir ve bu, astroloji ekolleri arasında da görüş ayrılığı konusudur. |
| Yanlış bilinenler |
|
Topaç gibi bir gezegen
Dönen bir topacın ekseni nasıl daireler çizerse, Dünya'nın ekseni de Güneş ve Ay'ın ekvator şişkinliğine uyguladığı kütleçekim etkisiyle benzer bir koni çizer. Bir tam tur yaklaşık 25.772 yıl alır. Eksen eğikliğinin miktarı (yaklaşık 23,4 derece) bu süreçte pek değişmez; değişen, eksenin uzayda gösterdiği yöndür.
Somut sonuçları
Bugün eksenimizin kuzey ucu Polaris'e yakın gösterir; yaklaşık 12.000 yıl sonra kutup yıldızı rolünü parlak Vega devralacaktır. İkinci sonuç mevsim noktalarıyla ilgilidir: ilkbahar ılım noktası, yıldızlara göre her yıl çok küçük bir miktar geriye kayar. Antik çağda Koç takımyıldızında olan bu nokta, bugün Balık takımyıldızındadır.
Burçlar neden kaydı?
Batı astrolojisinin tropikal zodyağı, başlangıç noktasını yıldızlara değil ilkbahar ılım noktasına bağlar. Nokta kaydıkça burç dilimleri de aynı adlı takımyıldızlardan uzaklaşmıştır; iki bin yılda birikmiş kayma yaklaşik bir burç genişliğindedir. Yani 'burcunuzun takımyıldızı' bugün gökyüzünde komşu dilimdedir; bu, Güneş burcu tartışmalarının astronomik arka planıdır.
İlgili kavramlar: Zodyak, Ekliptik, Takımyıldız, Güneş Burcu